Ynske schrijft

Ynske Boersma +31645192530

blancodesign

Kan de gemeente de jeugdhulp aan?

Vanaf 2015 komen alle vormen van jeugdzorg in handen van de gemeente. Kinder- en jeugdpsychiater Chaim Huyser ziet grote gevaren.

Een voorbeeld. Een jongetje wast wel honderd keer per dag zijn handen. De huisarts verwijst het kind door naar de Bascule, het academisch centrum voor kinder- en jeugdpsychiatrie in Amsterdam, de enige plek in het land met een gespecialiseerde afdeling voor kinderen met dwangstoornissen. Nu kunnen alle kinderen uit het land daar nog terecht. Volgend jaar, wanneer met het ingaan van de nieuwe Jeugdwet alle taken op gebied van jeugdzorg overgaan naar de gemeenten, krijgt het kind alleen een behandeling als zijn gemeente dat betaalt. 

Chaim Huyser, kinder- en jeugdpsychiater en geneesheer-directeur van de Bascule, maakt zich grote zorgen. Hij was één van de eerste ondertekenaars van de petitie Zorg over de jeugd-GGZ, waarmee de initiatiefnemers willen voorkomen dat de geestelijke gezondheidszorg voor jongeren verdwijnt uit de zorgverzekeringswet. De petitie is inmiddels meer dan 85000 keer ondertekend. 

De tegenstanders vestigen hun hoop op de Eerste Kamer, waar meer weerstand tegen de wet lijkt te bestaan dan bij hun collega's in het parlement. De wet wordt waarschijnlijk 11 februari behandeld in de senaat.

Wat gaat er veranderen?

"Nu worden kinderen met psychische problemen doorverwezen door bijvoorbeeld de huisarts, en dan krijgt het kind de hulp die het nodig heeft, betaald uit de zorgverzekering. Vanaf 2015 moet de gemeente die zorg inrichten en bekostigen. In Amsterdam wordt nu een systeem opgetuigd met wijkteams, waarin 'ouder-en-kindregisseurs' bepalen welke hulp een kind nodig heeft. Ouders en kind worden daarbij gestimuleerd om zo veel mogelijk zelf en in hun eigen netwerk de problemen op te lossen."

Welke gevaren voorziet u als de plannen doorgaan?

"Deze wet komt voort uit de problemen die nu in de jeugdzorg bestaan. De jeugdhulpverlening is versnipperd, waardoor hulpverleners niet goed samenwerken. Een ander punt is de toegenomen druk op de specialistische jeugdzorg en -psychiatrie. De kosten zijn te hoog geworden. Vanaf volgend jaar heeft de gemeente één pot geld, waaruit alle zorg moet worden betaald. De focus van de gemeente is daarbij gericht op een integrale gezinsaanpak met één regisseur per gezin. Dat zou de hulp efficiënter moeten maken." 

"Die samenwerking tussen hulpverleners kan inderdaad beter, maar het beeld dat de overheid schetst, is vertekend. In de regio Amsterdam krijgen zo'n 18.000 kinderen geestelijke gezondheidszorg. Hooguit twintig procent van hen heeft ook te maken met hulpverleners van andere vormen van jeugdzorg; de zogeheten multiprobleemgezinnen betreffen zo'n tien procent van de gevallen." 

"Voor die doelgroep werkt een integrale gezinsaanpak heel goed, maar men ziet over het hoofd dat dit maar een kleine groep is. Nu dreigt de rest van de kinderen te worden meegezogen in de hulp die is toegespitst op die probleemgezinnen." 

"Daarbij is het de vraag of de zorgregisseurs van de gemeente lastig in beeld te brengen stoornissen als autisme zullen herkennen. Het gevaar bestaat dat dan kinderen te lang blijven hangen in de lichte zorg van de wijkteams, voordat ze toegang krijgen tot specialistische hulp. In de wijkteams wordt wel samengewerkt met specialisten, maar het is nog niet duidelijk hoe dat in de praktijk zal gaan." 

"Een andere zorg is dat gemeenten de vrijheid houden om van beleid te veranderen. Zij bepalen welk gedeelte van hun budget ze aan de geestelijke gezondheidszorg willen besteden. Als dat te weinig is, zullen er wachtlijsten ontstaan. Wethouders wisselen om de vier jaar, dus straks krijg je een jeugdzorg die afhankelijk is van de politieke kleur van de zittende wethouder. Het wordt dan lastig om de kwaliteit van de hulp te waarborgen."

Problemen worden gemedicaliseerd, zegt staatssecretaris Van Rijn. Hij denkt dat veel kinderen ook wel met lichtere hulp afkunnen.

"Soms krijgt een kind te weinig pillen, soms te veel, of te gemakkelijk. Om dat te verbeteren moeten we professionaliseren, niet demedicaliseren. Demedicaliseren suggereert dat medische zorg niet nodig is, dat we de psychische problemen als ADHD ook wel kunnen oplossen met een opvoedcursus. De overheid stelt het met de term medicaliseren voor alsof we alleen maar etiketten plakken en pillen geven."

Het recht op zorg vervalt. Als kinderen straks niet de gewenste behandeling krijgen, zijn hun ouders aangewezen op een bezwaarprocedure bij de gemeente.

"Dat is een pijnlijk punt, ja. Zorg laat niet op zich wachten; het lijkt me bezwaarlijk als we daarvoor naar de rechter moeten stappen."

Gemeente doet alles

Zorg van de gemeente is niet nieuw, zo komen de schoolarts en het consultatiebureau al uit het gemeentebudget. Maar vanaf volgend jaar is de gemeente verantwoordelijk voor álle vormen van jeugdhulp, dus ook de jeugdzorg, jeugd-GGZ, jeugdreclassering en de hulp voor verstandelijk beperkte jongeren. Deze decentralisatie gaat gepaard met een flinke bezuiniging: de ongeveer 270 miljoen die nu beschikbaar is voor de Amsterdamse jeugdhulp, moet in 2017 zijn teruggeschroefd naar 236 miljoen. Voor het inrichten van het nieuwe jeugdzorgsysteem heeft de gemeente ruim 12 miljoen uitgetrokken.

'Specialist blijft'

De reactie van Rutger Hageraats, die verantwoordelijk is voor de uitvoering van de wet op de jeugdzorg in Amsterdam: 

"De zorgregisseurs in de wijkteams werken samen met specialisten uit de jeugd-GGZ. Wanneer de regisseur er bij het beoordelen van een hulpvraag niet uitkomt of signalen krijgt dat er een psychisch of medisch probleem is, roept hij de hulp van een specialist in. Er zijn zowel teams speciaal voor de multiprobleemgezinnen als teams voor de reguliere jeugdzorg. Voor de bezwaarprocedure hebben we nog geen oplossing, die moeten we nog inrichten en die willen we zo simpel mogelijk houden. Daarbij kunnen ouders altijd met hun kind naar de huisarts, die mag ook na de invoering van de nieuwe wet blijven doorverwijzen."

 

 

 

 

 

 
20-01-2014, Het Parool