Ynske schrijft

Ynske Boersma +31645192530

blancodesign
Met je pannetje naar de buren

14-06-2012, Het Parool

Met een pannetje naar de buurman lopen, om tegen betaling thuis aan de maaltijd te kunnen gaan. Het kan, ook als je geen idee hebt wie je buren zijn.

Op de websites http://Thuisafgehaald.nl en http://Ikmaakdelekkerste.nl kunnen amateurkoks adverteren met hun culinaire uitspattingen, die tegen een doorgaans bescheiden bedrag zijn af te halen door hun gastronomisch minder bedeelde buurtgenoten. De kok verdient zo wat bij en de kookkluns hoeft zich een dag niet te verlaten op de welbekende stoommaaltijden of pizzabezorgers. De maaltijden zijn veelal verser en gezonder dan de thuisbezorgde variant van afhaalrestaurants en in de meeste gevallen nog een stuk goedkoper ook.

Alles is geoorloofd op deze marktplaatsen voor zelfgemaakt eten, aldus Marieke Hart (32), oprichtster van Thuisafgehaald. "Verscheidene koks weten wat ze doen, maar het mogen ook minder hoogdravende dingen zijn. Zo zetten wij er wel eens pannenkoeken op." Inderdaad staat er van alles en nog wat op de site: van gehaktballen in jus tot Peruaanse ceviche.

Het idee voor de Thuisafgehaald ontstond in de achtertuin, aldus Hart. "We roken het eten van de buurvrouw. Het rook zo lekker dat we de stoute schoenen hebben aangetrokken en hebben aangebeld of we mochten proeven. Zo ontstond het idee om maaltijden te delen met buurtgenoten."

De site loopt goed: inmiddels hebben een kleine achthonderd koks en vijfduizend afhalers zich aangemeld. Hart: "Voor mensen met weinig geld kan het een manier zijn om de eigen kosten laag te houden. Zo ken ik een gezin met drie kinderen dat de extra gekookte maaltijden net iets duurder aanbiedt op Thuisafgehaald, opdat de eigen kinderen gratis kunnen eten. Dat noem ik een win-winsituatie."

Ikmaakdelekkerste.nl is een soortgelijke marktplaats voor zelfgemaakt eten. Voornaamste verschil met Thuisafgehaald is dat de kok en afhaler afspreken wanneer er wordt gekookt.

"Het idee is dat veel mensen iets hebben dat ze heel lekker klaar kunnen maken," zegt initiatiefneemster Tamara Bodewitz (41). "Op Ikmaakdelekkerste kunnen ze dan een advertentie zetten voor hun specialiteiten. Aan de andere kant kunnen mensen die weinig tijd hebben om te koken, of naar iets speciaals op zoek zijn voor bijvoorbeeld een feestje, zoeken op de site naar iemand in de buurt die iets lekkers maakt. Maar je kunt ook een advertentie plaatsen waarin je vraagt naar iets specifieks, naar iets wat je in het buitenland gegeten hebt bijvoorbeeld."

De één doet het om iets te kunnen delen, voor anderen is het mooi meegenomen als ze er iets aan overhouden, aldus Bodewitz. Ze noemt buitenlandse vrouwen, die hiermee eenvoudig iets kunnen bijverdienen. "Wij leveren de ontmoetingsplaats, maar bemoeien ons er verder niet mee. Hoe de bestelling en betaling verloopt moeten mensen onderling afspreken." Thuisafgehaald en Ikmaakdelekkerste rekenen geen bemiddelingskosten.

Ook professionele thuiskoks maken handig gebruik van internet om een afzetmarkt in de buurt te creëren. Verschillende kleine cateringbedrijfjes in Amsterdam koken en bezorgen vanuit huis, waarbij buurtbewoners van te voren op hun websites kunnen intekenen op het menu voor die dag. Rond etenstijd staat de kok dan voor je deur met de bestelde maaltijd. De prijzen voor de maaltijden liggen hoger dan die van de amateurkoks, rond de tien euro voor een hoofdgerecht.

Rebecca van der Steur, 41 jaar, Rivierenbuurt, gezinsmanager

Op het aanrecht liggen een paar uit de kluiten gewassen aubergines, courgettes en bataten. Op een snijplank een rode ui, daarnaast een blinkend koksmes. We bevinden ons in een piepklein keukentje op drie hoog achter in de Rivierenbuurt. Rebecca is zojuist begonnen met het koken van een vegetarische rode curry.

Uit de koelkast komt een potje met rode currypasta tevoorschijn. Zelfgemaakt. In de pan verdwijnen exotische zaken als kokosolie, palmsuiker en biologische kokosmelk. "Goh, die is wel erg waterig," zegt ze.

Morgen krijgt ze twee vrienden te eten. "Curry is het lekkerst als die een dag gestaan heeft, vandaar dat ik hem nu al maak." Omdat de pan curry meer dan genoeg is voor drie, zal ze de maaltijd ook aanbieden op http://Thuisafgehaald.nl. "Ik denk dat ik hiervoor vijf euro ga vragen." Ze klinkt weifelend. "Ik kook biologisch, dus de boodschappen zijn niet echt goedkoop. Maar ik kan het eten niet te duur maken, want dan koopt niemand het."

"Ik vind het leuk, en ik hoop dat mensen het lekker vinden en nog een keer terugkomen, maar ik hoef er geen winst mee te maken." Rebecca zegt dol op koken te zijn. Ze werkte in menige professionele keuken, van studentencafé tot het restaurant van wijlen Cas Spijkers.

Dat is te zien. De berg groenten op het kleine aanrecht verdwijnt binnen een ommezien in hapklare blokjes in de pan. "Het is wel behelpen in dit keukentje," zegt ze. "Ik droom van een huis met een grote open keuken."

Het wordt een 'Hollandse' curry; de vrienden houden niet van al te spicy. Ze proeft. "Beetje flauw nog, maar niet te pittig. Dus dat is goed." Er gaat nog een scheut vissaus de pan in. Haar geheim? "Koken met liefde. Als ik chagrijnig ben, wordt het niets."

Tjarda van Schaik, 32, Tuindorp-Oostzaan, moeder van vier kinderen

De pot in huize Van Schaik schaft vandaag stamppot andijvie, met een biologische gehaktbal. Tjarda kookt voor een gezin met twee kinderen, een vrouw uit de buurt, twee gastkinderen en niet te vergeten haar eigen gezin. Met dertien man in totaal noemt ze het een rustig dagje. "Meestal zit ik op zo'n twintig man."

"Elke dinsdag kook ik voor Thuisafgehaald, en op Ikmaakdelekkerste zet ik dingen die mensen bij me kunnen bestellen." Zo maakt ze marsepeintaarten en Groningse arretjescake. Maar ook 'Jamie's lasagne,' en chili con carne, eveneens van de Britse tv-kok.

"Ik heb vier kinderen, en mijn man is lange dagen weg vanwege zijn drukke baan. Voor mij is dit een manier om een beetje uitdaging te houden. Begin dit jaar had ik het er met vriendinnen over dat ik graag voor de buurt wilde koken, en toen waren daar opeens deze twee sites."

"Het is nog niet echt winstgevend, behalve dat ik vaak zelf gratis mee kan eten. Nu ben ik vooral dingen aan het uitproberen, maar als het lekker gaat lopen, wil ik het wel professionaliseren. Ik zou graag vanuit huis een boterham verdienen."

De pot van vandaag kost 3,50 euro, inclusief bal. Niet veel. "Ik vind het belangrijk dat iedereen het kan afhalen, niet alleen de rijke tweeverdieners. Anders gaan ze naar de snackbar als ze geen zin hebben om te koken. Eigenlijk ben ik echt niet zakelijk genoeg; ik geef ook altijd te grote porties mee. Uiteindelijk wil ik wel rendement halen, maar nu is het me vooral te doen om een ander te helpen."

Matthijs van Kan (36), Java-eiland, kok

Vanachter zijn kookeiland demonstreert Matthijs hoe je een suikerstroop tot precies de juiste temperatuur kan verwarmen. Ondertussen springt hij heen en weer tussen fornuis, oven en koelkast en vertelt hij anekdotes over de biologische groenten die hij bij een boer in Halfweg haalt en de ins en outs van het vullen van pennoni, een minicannelloni.

Geduldig wacht hij af tot de thermometer die hij in de borrelende suikermassa heeft gestopt, de juiste temperatuur aangeeft. 135 graden. De stroop is voor de pan forte, een stevig, zoet brood uit Italië, gevuld met dadels en noten, dat een dag later in de magen van vijftien buurtbewoners zal verdwijnen.

Drie zondagen in de maand kookt Matthijs een tweegangenmenu, dat zijn buurtbewoners voor een bedrag tussen vijftien en twintig euro bij hem kunnen bestellen via zijn website, http://Neighbourskitchen.nl. Voor deze editie staan onder andere pasta gevuld met pancetta en taleggio, en crêpes suzette op het programma. Zelf te flamberen met de bijgeleverde Grand Marnier en flambeerinstructies op een A4'tje.

Hoewel zijn buurtkeuken inmiddels aardig is ingeburgerd op de Amsterdamse eilanden, levert het hem vooralsnog weinig op. De inkoopkosten van de maaltijden liggen meestal tegen de elf euro. "Dat is veel, maar biologisch eten mag ook wat kosten." Tel daar de kosten voor de verpakkingen bij op, de flyers, website en de benzine voor zijn auto, en duidelijk is dat hij er eigenlijk niets aan overhoudt.

"Tja, Nederlanders vinden het al snel duur. Maar ik klaag niet. Ik vind het leuk als ik op straat mensen tegenkom die me zeggen dat ze het lekker vonden, daar doe ik het voor."

Werkplek gezocht

28-04-2012, Het Parool

Wie The Hub in de Westerstraat binnengaat, treft een zee van oplichtende appeltjes. Hippe dertigers turen ingespannen naar hun opengeklapte laptops, gezeten aan grote houten tafels. Hier wordt gewerkt, zoveel is duidelijk. Het is aangenaam rustig; gebeld wordt er op zachte toon, of in de daartoe bestemde glazen ruimte.

Ondernemer Odin Heyligen (35) huurt een flexibele werkplek bij The Hub, meestal een dag of twee in de week. Voor 145 euro kan hij vijftig uur per maand werken, naar eigen inzicht in te vullen. Daarvoor krijgt hij een werkplek, snel internet en onbeperkt koffie. "Eigenlijk betaal je hier voor wat je thuis ook hebt," zegt Heyligen. "Maar daar heb je niet de contacten die je hier legt."

Amsterdam is een zzp-stad. Het aantal eenpitters groeit snel. In 2010 telde Amsterdam 42.000 zzp'ers, meldt Dienst Onderzoek en Statistiek van de gemeente Amsterdam. In vijf jaar is het aantal zelfstandig ondernemers die geen personeel in dienst hebben bijna verdubbeld. Dit komt door de concentratie van creatieve beroepen in Amsterdam, die zelfstandige architecten, ontwerpers, webdesigners en schrijvers trekt. Ook de economische crisis doet zijn werk: veel ontslagen werknemers gaan als zelfstandige aan de slag.

In heel Nederland is het aandeel zzp'ers in de werkzame beroepsbevolking met anderhalf procentpunt gestegen, naar ongeveer tien procent in 2011.

Veel van hen hebben niet meer nodig dan een bureau en draadloos internet om te kunnen werken. En, als het even kan, fatsoenlijke koffie. Maar thuis of in een café werkt niet iedereen even effectief, en een vast kantoor is voor menigeen te duur of niet nodig. Het huren van een flexwerkplek biedt dan een goede middenweg.

Een flexwerkplek is, de naam zegt het al, een werkplek die flexibel te huren is. Per uur, dag of maand, alles is mogelijk. De laatste jaren zijn er in Amsterdam veel nieuwe flexwerkplekken bijgekomen, met voor ieder wat wils. Van functioneel ingericht kantoor om de hoek tot A-locatie op de Zuidas. Naast de speciaal daarvoor ingerichte kantoren zijn ook bedrijfsverzamelgebouwen ertoe overgegaan flexwerkplekken aan te bieden.

De flexplekken zijn er in alle prijsklassen. Prijzen lopen uiteen van tien euro voor een werkdag bij creatieve broedplaats Beehives in Nieuw-West, tot vijftig euro voor een stoel in het Smart Work Center op de Zuidas. Sommige locaties hanteren een maandelijks lidmaatschap voor een bepaald aantal uren of dagen, bij andere kan je per dag(deel) betalen, al dan niet met een vooraf gekochte strippenkaart.

Ook een gratis flexwerkplek behoort tot de mogelijkheden. Seats2meet.com, met tientallen vestigingen door heel Nederland, vraagt geen geld maar 'sociaal kapitaal' voor het huren van een werkplek. Gebruikers moeten op de site van Seats2meet aangeven waar ze mee bezig zijn, en bereid zijn tot het delen van hun kennis met andere flexwerkers. Daarvoor krijgen ze een werkplek, koffie, en zelfs een gratis lunch.

Het bedrijf verdient aan de verhuur van vergaderruimtes, die wel per stoel afgerekend moeten worden. Amsterdam heeft vooralsnog alleen een kleine vestiging bij Sloterdijk; de grootste vestiging is in Utrecht, in Hoog Catharijne, waar een paar honderd flexwerkplekken dagelijks bezet zijn.

Circa 250 zzp'ers hebben een plek gevonden bij Spaces, dat onderdak biedt aan zowel de zwervende zelfstandige als de gevestigde multinational. Het bedrijf, met vestigingen aan de Herengracht en op de Zuidas, voorziet in alle mogelijke vormen van kantoorruimte, vast en flexibel. Daarbij biedt het ook andere faciliteiten die het leven van de ondernemer zo aangenaam mogelijk moeten maken. Zoals een receptionist die klanten voor je ontvangt, en die indien nodig een kapper belt.

De begane grond van het statige pand op de Herengracht, het 'sociale hart', is bestemd als werk- en ontmoetingsplaats. Hier huizen de flexwerkers met een Spaceslidmaatschap. Zij huren geen kantoor, maar hebben wel toegang tot het gebouw om te internetten, klanten te ontvangen of iets te eten. Ook een postadres is inbegrepen. Het lidmaatschap kost 160 euro per maand.

Het sociale hart oogt als een vestiging van een welbekende koffieketen, maar dan zonder dreinende kinderen en hangstudenten. Gezeten achter hun laptops drinken jonge professionals caffè lattes, die overigens niet inbegrepen zijn bij hun lidmaatschap.

Bureaus ontbreken. "Het is dan ook niet de bedoeling dat mensen hier echt kantoor gaan houden," zegt operationeel manager Jeske Menken. "Oorspronkelijk wilden de initiatiefnemers de begane grond openstellen door er een koffiebar van te maken. Maar toen de benodigde vergunning daarvoor uitbleef, besloten ze de ruimte te exploiteren via het lidmaatschap."

Een slimme zet, zo blijkt nu. "We zijn precies op het goede moment begonnen. Kort daarna brak de crisis uit en kwam Het Nieuwe Werken op, waarbij mensen buiten kantoren en de geijkte tijden aan de slag gaan. Zo'n 250 flexwerkers hebben nu een lidmaatschap."

In de vijf verdiepingen daarboven zijn de vaste huurders gehuisvest. Tientallen bedrijfjes: van consultants tot creatievelingen. Ook is een kantoorruimte ingericht met flexwerkplekken voor zzp'ers: de freelancerverdieping. Hier wel bureaus, verstelbare kantoorstoelen en werkplekken afgeschermd met schotjes. Daar moet wel voor betaald worden; twee dagen per week kost 325 euro per maand. De rest van de week mag je beneden werken.

Bedrijfsarts Daan Breederveld (39) is één van de freelancers op deze verdieping. Woensdag en vrijdag is hij aan het werk. "Ik heb ook thuis gewerkt, maar daar raakte ik sneller verstoord," zegt hij. "Dan ga ik andere dingen doen. Deze omgeving is inspirerend, ik werk hier harder dan thuis."

Wie vooral op zoek is naar een rustige werkplek dicht bij huis, kan terecht bij één van de kleinere flexwerkkantoren in de stad. Zo heeft de Werkkamer op twee locaties in Oost kleine kantoorruimtes ingericht, bedoeld voor buurtbewoners. Voor honderd euro in de maand kunnen die hier vijf dagen per week gebruik maken van een flexibele werkplek met koffie, thee en wifi.

Vlexplek, dat sinds kort op de Overtoom huist, heeft een vergelijkbaar concept. Het kantoor bestaat uit zestien werkplekken en twee vergaderruimtes. Verder is er internet, een koffieautomaat en een printer. Voor honderd euro in de maand mag hier vier dagdelen in de week worden gewerkt. "Het is bedoeld voor mensen die een paar keer in de week een werkplek nodig hebben, niet voor fulltime gebruik," zegt oprichter Martijn Vlek (42). "Ik wilde iets kleinschaligs opzetten, een gezamenlijke werkkamer voor de buurt. Mensen werken vaker thuis, en daarbij zijn er steeds meer zzp'ers. Voor hen is het fijn om een rustige werkplek te kunnen opzoeken."

Voor degenen die behalve werken ook flink willen netwerken, is The Hub de aangewezen plek. "Het is bovenal een gemeenschap van maatschappelijke ondernemers," aldus 'community host' Frederieke Maagdenberg. Niet iedereen kan zomaar lid worden, zegt ze. "Mensen die alleen voor een winstbelang gaan, zijn niet welkom. Je moet wel iets met duurzaamheid hebben, en bereid zijn tot samenwerken."

Wat een maatschappelijk ondernemer is? Dat kan van alles zijn, getuige de polaroids die van alle driehonderd leden aan de muur hangen. Zo maakt Antonio 'Hand made chocolate' en biedt Corrie 'Zorg voor mensen met betalingsproblemen'.

"Als je alleen maar met een tunnelvisie achter je laptop zit, krijg je geen ideeën," zegt Maagdenberg. "Hier kunnen mensen hun vaardigheden met elkaar delen, en hun ideeën voorleggen aan een ander."

Dat blijkt. Naast de laptop van ondernemer Odin Heyligen ligt een envelopvormig tasje van zeil, ontworpen door een andere Hubber, vertelt Heyligen. "Nu probeert hij mij zo gek te krijgen dat ik die voor hem meeneem naar de events die ik organiseer."

Maagdenberg denkt dat een flexwerkplek als de Hub in een nieuwe behoefte voorziet. "Mensen kunnen binnenlopen wanneer ze maar willen. Er is interactie met gelijkgestemden, waardoor je het gevoel hebt dat je het niet alleen doet."

Plek: Netwerk voor werkplekken bij creatieve bedrijven

Voor wie het werken thuis of met andere zelfstandigen de neus uitkomt, heeft Plek een creatieve oplossing. Het begin dit jaar opgerichte netwerk voor flexwerkplekken linkt zzp'ers aan bedrijven die af en toe een bureau vrij hebben. Zo kunnen zelfstandigen een dag of een paar uur werken bij een bestaand kantoor, een reclamebureau bijvoorbeeld. "Op deze manier werken ze te midden van gelijkgestemden, en wellicht levert het ze ooit nog een opdracht op," zegt medeoprichter Rob Mommer (31). "Dat scheelt je weer een gang naar een netwerkborrel."

De bemiddeling tussen zzp'ers en bedrijven doen ze nu nog zelf. Maar Mommer en compagnon Dennis Knetemann zijn bezig met de ontwikkeling van een app waarmee in de toekomst eenvoudig een vrije werkplek gereserveerd kan worden, voor een bedrag van rond de tien euro per keer. "Het equivalent van twee koffie en een broodje," zegt Mommer. "Dat ben je ook kwijt als je in een café werkt."

Vooralsnog richt Plek zich op ondernemingen in de creatieve sector: reclamebureaus en ontwerpstudio's, maar dat hopen de oprichters spoedig uit te breiden naar andere branches.

Er is in elk geval veel belangstelling voor het concept, zegt Mommer. Zo'n vijftig bedrijven hebben aangegeven mee te willen doen, naast de vijftien waar flexwerkers nu al aan de slag kunnen.

www.ikzoekeenplek.nl

 

The Hub Zestig werkplekken in de Westerstraat. Een maandelijks lidmaatschap kost tussen de 23 en 400 euro, afhankelijk van het aantal uren en hoe lang je al bezig bent als ondernemer.

De Werkkamer Twee kleine kantoren in Oost, een werkplek tegen betaling van een maandelijks lidmaatschap, beginnend bij EUR100.

Spaces Groot aanbod aan vaste en flexibele kantoorruimte op de Herengracht en op de Zuidas. Vanaf EUR160 per maand.

Vlexplek Kleine locatie op de Overtoom met zestien werkplekken, vanaf EUR100 in de maand of per dagdeel met een strippenkaart.

Smart Business Center Groot bedrijfsverzamelgebouw in Zuidoost, nabij de A10. Met zowel vaste als flexibele kantoorruimte en flexplekken, te huur vanaf EUR15 per dag met een strippenkaart.

Smart Work Center Gevestigd in Amsterdam Bright City op de Zuidas. Met zeventig flexwerkplekken, voor EUR50 per dag of EUR550 per maand.

Pand020 Een pand op het Westergasterrein met 25 werkplekken in de 'flextuin', één dag in de week kost EUR45 per maand, voor EUR115 kan van maandag tot vrijdag gewerkt worden. Er zijn ook vijf werk- en vergaderruimtes te huur.

Beehive Creatieve broedplaats met locaties in Nieuw-West en Oost. Een deel van de vaste werkplekken wordt verhuurd als flexplek, voor tien euro per dag. Daarbij is een natuurkundelokaal in het Calvijn met Junior College te huur voor flexwerkers.

Seats2meet Sloterdijk Naast Sloterdijk zit een kleine locatie van Seats2meet.com, Nederlands grootste aanbieder van flexplekken. Werkplekken zijn gratis, daar staat wel het delen van 'sociaal kapitaal' tegenover.

flexwerkplekamsterdam.nl Kleine werklocatie aan de Cruquiuskade, met werkplekken te huur per maand en per dagdeel.

Diepvriespizza mee naar het restaurant

05-04-2012, Het Parool

De bakelieten telefoon van bar-restaurant Basis in de Vijzelstraat oogt als een museumstuk, maar is toch echt bedoeld om mee te bellen. Klasien (31) pakt de hoorn en toetst een nummer. In haar hand houdt ze een beduimeld foldertje met plaatjes van sushi en sashimi. Ze geeft de bestelling door en legt de hoorn weer neer. Missie geslaagd. Terug naar haar collega's, die een paar meter verderop staan te borrelen.

Ondertussen is een jongen in de weer met een paar diepvriespizza's. Boven de bar hangen twee oventjes. De jongen kijkt een beetje moeilijk. "Moet ik dat zelf doen?" vraagt hij aan barman Michiel Zwart. "Ja tuurlijk," antwoordt deze, "ga je gang." Hij geeft de gast borden en wijst hem waar bestek te vinden is.
Basis, open sinds drie maanden, is niet zomaar een café. Eigenaren Jan Schaberg (26) en Michiel Zwart (25) wilden iets wat tussen een bar en restaurant in zou zitten. Waar gegeten kan worden alsof je thuis bent. De twee kozen voor het concept bring your own food (BYOF). Oftewel, neem je eigen eten mee.

Dat kan op alle mogelijke manieren. De één belt met de eerder genoemde telefoon een willekeurige bezorgservice, de ander loopt even naar de Albert Heijn aan de overkant. Maar gasten komen ook thuisgemaakte gerechten opeten in Basis, zegt Zwart. "Lasagnes, stamppotten, soep, ik heb echt van alles voorbij zien komen." De bar verdient aan de drankjes. Een uitkomst voor de niet zo kapitaalkrachtigen, die zo toch 'uit eten' kunnen gaan. Onder studenten begint Basis dan ook bekendheid te krijgen. Toch trekt het café een gevarieerd publiek. Velen komen er om de 'relaxte sfeer', los van dat het geld bespaart.

Zo ook Klasien en haar zes collega's. "Het is mijn laatste dag op het werk, en we wilden uit eten gaan. Het plan was om sushi te eten in een restaurant, maar dat vonden we te veel gedoe. Dan moet je reserveren, aan tafel eten, hier gaat het veel makkelijker. We bestellen wel vaker eten in Basis, het is een relaxte plek. Het gaat ons niet zozeer om het geld, al is het natuurlijk wel goedkoper."
Dan staat de sushibezorger aan de bar. Snel leggen de zeven wat geld bij elkaar vijftig euro in totaal. Een ander bestelt nog een rondje aan de bar. Ze nemen niet de moeite om te gaan zitten, het uitstallen van de bakjes op tafel volstaat.

In de horeca is het fenomeen bring your own (BYO) niet onbekend. In toprestaurants is het vrij gangbaar om je eigen fles wijn mee te nemen, zegt foodtrendwatcher Hans Steenbergen. Het gaat dan bijvoorbeeld om een bijzondere fles wijn die een gast in zijn kelder heeft liggen. Vaak rekent het restaurant dan wel kurkgeld.

Een uitzondering is restaurant Van de Kaart op de Prinsengracht. Op zaterdag mogen gasten hier kosteloos hun eigen fles wijn drinken. De enige voorwaarde is dat ze een viergangenmenu van 49,95 euro nemen. Daarbij kan zo gekookt worden dat de gangen aansluiten bij de meegebrachte wijn.
Het zelf meebrengen van eten is een opkomende trend in Amsterdam. Zo kun je bij boterhamwinkel Hartog's in de Wibautstraat ook eigen broodjes eten. Een consumptie is niet verplicht.

"Ik stoor me al jaren aan hoe alles maar moet draaien om de resultaten," zegt Fred Tiggelaar van Bakkerij Hartog. "Voor mij was dat inspiratie om tegendraads te zijn. De boterhamwinkel zie ik meer als een servicepunt, waar iedereen welkom is. Zo kunnen bijvoorbeeld ook degenen die geen geld hebben lunchen met hun collega's, door hun eigen broodtrommel mee te nemen. Dat zijn belangrijke sociale momenten."
"Ik vind maatschappelijk verantwoord ondernemen belangrijker dan een gigantische commerciële tent worden. We draaien goed, omdat mensen zich ontspannen voelen bij ons."

Bij Café Fonteyn op de Nieuwmarkt bestaat het concept al vijftien jaar. "We doen er niet moeilijk over," zegt barvrouw Briënne. "We hebben zelf maar een kleine keuken, zonder diner. En hier in de buurt zijn veel toko's." Gasten moeten wel toestemming vragen, zegt ze. "Soms zie ik mensen stiekem een patatje eten op het terras. Dan loop ik erheen, en zeg ik dat het gewoon mag hier. Als het even kan geven we ze ook bordjes en bestek, zodat het er wel leuk uitziet."

Met de opening van Basis is een heus BYOF-café aan dit lijstje toegevoegd. "Voor ons was het een oplossing voor een ideologisch probleem," zegt Schaberg. "Mensen die naar een restaurant gaan, hebben daar bepaalde verwachtingen bij; je moet reserveren, aan tafel eten, alles volgens een vast stramien. Dat beperkt de sfeer, denken wij. Daarbij wilden we toegankelijk zijn voor iedereen. Daarom hebben we voor Basis gezocht naar een tussenvorm."

En het werkt. Het café verandert rond etenstijd in een gemoedelijke chaos. In de twee ovens draaien pizza's hun rondjes, op een tafel liggen een quiche, stokbrood en sla. Een meisje houdt een witte plastic tas vast waarin zich de contouren van een stapel bakjes aftekenen. Haar vriendin bestelt nog snel twee witte wijn en pakt borden en bestek, waarna ze aan tafel gaan.

Op het menu staat 'iets van de Italiaanse traiteur'. Kosten: dertig euro. "Ja, daar schrokken wij ook wel van," zegt Danielle (26). "We wilden eigenlijk naar de Albert Heijn, om het goedkoop te houden. Maar toen liepen we langs deze traiteur en het zag er zo lekker uit." Toch zeggen de twee niet in Basis te eten om geld te besparen. "We komen hier omdat we het zo'n leuk concept vinden," zegt Enily (25). "Niet omdat we geen geld hebben."

"Mensen die niet weten van ons BYOF-concept reageren vaak met verbazing," zegt Schaberg. "Vertegenwoordigers uit de horeca bijvoorbeeld. Ze vinden het een vernieuwend concept, iets wat ze nog niet eerder hebben gezien."
Sfeer is grotendeels maakbaar, denkt hij. "Gasten voelen zich bij ons thuis, beschouwen dit als hun huiskamer. Veel zaken proberen nu een huiskamersfeer te creëren om een groep mensen aan zich te binden. Mensen voelen zich daar vaak prettig bij. BYO werkt heel goed om dat te bereiken. Maar ze moeten er wel zelf iets voor doen."

De jongen van de diepvriespizza's staat in de oven te turen. Hij eet met vriendin Rosa. Bij elkaar 6,34 euro, inclusief een salade die ze samen delen. Paar biertjes erbij, klaar. Rosa (20) vindt vooral de huiselijke sfeer heel leuk. "Net als in Berlijn." Dat het goedkoop is speelt ook mee: "Ik heb veel vrienden die geen geld hebben. Maar hier kun je gewoon iedereen uitnodigen; ook degenen die krap bij kas zitten kunnen zo uit eten gaan."

Is BYOF de manier om tijdens de crisis klanten te trekken? "Natuurlijk is het een uitkomst voor mensen met weinig geld," zegt Schaberg. "Je kunt het eten zo goedkoop maken als je zelf wilt. Thuis iets koken en het dan hier opwarmen en opeten mag ook. Het is wel de bedoeling dat je iets uitgeeft, maar onze drankprijzen zijn laag. Basisprijzen."

De behoefte om uit te gaan blijft altijd bestaan, denkt hij. "Er wordt eerder bezuinigd op de aanschaf van een nieuwe tv dan op een paar biertjes na het werken. Wij bieden een goedkoop alternatief om uit eten te gaan."
Basis doet dan ook goede zaken. Schaberg: "Andere cafés lopen wel eens leeg rond zeven uur omdat gasten dan ergens anders gaan eten. Bij ons kun je dan gewoon iets laten bezorgen, of even naar de Albert Heijn aan de overkant lopen. Ook gaan mensen niet weg na het eten, ze blijven lekker plakken."
De sushi-eters staan alweer bij de telefoon. "Lekker hoor, maar ik heb nog steeds honger," zegt Merijn Siebrecht (35). "We pakken nog iets van de kaart." De 'kaart' is een lijst met telefoonnummers van bezorgservices. De volgende gang is pizza. "Het hoofdgerecht."

BYO?

Bring your own food is een variant op het Australische Bring your own booze (of bottle). Down under is het heel normaal dat gasten hun eigen wijn meenemen naar een restaurant. Meestal gebeurt dit tegen betaling van een klein bedrag ter vergoeding van gederfde inkomsten. Veel restaurants in Australië mogen geen alcohol schenken. Bring your own is dus ontstaan als een slimme manier om het ontbreken van een alcoholvergunning te omzeilen.
In Nederland is het vooral bekend als een manier om de kosten te drukken. Op feestjes bijvoorbeeld. De gastheer zorgt voor wat kratten bier en de gasten nemen de rest mee.
Eten laten bezorgen in een restaurant, of je broodtrommel meenemen naar de boterhamwinkel. Bring your own food is een crisisbestendige manier om buiten de deur te eten.

Foto Dingena Mol